تازه ترین فعالیت یک فراکاو

دوره مجازی و کاربردی درمان شناختی رفتاری

اینجا کلیک نمایید.

فروشگاه یک فراکاو
شما اینجا هستید: خانه / اختلالات روانشناسی / فیلم های روانشناسی ( فیلم های با موضوعات روانشناسی )

فیلم های روانشناسی ( فیلم های با موضوعات روانشناسی )

در ابتدا باید بگویم که این پست را به درخواست بسیاری از دوستان در وبلاگ درج کرده ام. بخصوص آقا حمید عزیز.
>مروري كوتاه بر نمايش بيماران و متخصصان حوزه ي اعصاب و روان در فيلم ها

ما در دنياي رسانه ها زندگي مي كنيم، در محاصره ي رسانه ها. تلويزيون عضو فعال، رهنمود دهنده و سر گرم كننده ي زندگي بسياري از ماست. سريال هاي تلويزيوني و فيلم هاي سينمايي در پوشش جذابيت و سر گرمي بسياري از اطلاعات را پنهاني در ذهن ما حك مي كنند.

تفکرات کليشه اي که ما در مورد شغل هاي مدرن تر و خرده فرهنگ هاي اقليت ها داريم اغلب حاصل ديدن فيلم هاست. تصوري که ما از سرخ پوست ها، بوميان آفريقا، فضانوردها، ماموران امنيتي يا روان شناس ها داريم به شدت تحت تاثير تماشاي فيلم هاست. مخصوصا وقتي آن ها را در زندگي واقعي خود زياد نديده باشيم. تصور ما از بيماري هاي کمياب تر، از خدمات درماني و از جنبه هاي خصوصي تر زندگي ديگران هم از فيلم ها جهت مي گيرند.

اين اطلاعات اگر در دنياي واقعي، يا توسط رسانه هاي ديگر تصحيح نشوند براي هميشه در ذهن ما مي ماند و به يك جهت گيري ارزشي تبديل مي شود: فلان بيماري بد است چون در آن بيمار دست به خشونت مي زند. بيمارستان هاي رواني بدند چون در آنها مثل زنداني با بيمار برخورد مي شود و غيره و غيره. هر چه فيلم جذاب تر باشد اين تاثير بيشتر است و تفكرات كليشه اي پايدار تري را ايجاد مي كند.

قصه از كجا شروع شد؟

فيلم ساز ها در همه جاي دنيا به نمايش بيماري هاي روان شناختي و متخصصان آن علاقه مندند. حتما مي دانيد كه خيلي از فيلم هاي هيچكاك در مورد همين بيماري هاست. مثلا فيلم psycho اصلا به معني ”رواني‘‘ است و در ايران گاهي به غلط”روح” ترجمه مي شود نمايش اختلال چند شخصيتي ست كه الان در متن هاي روان پزشكي يكي از اختلالات  تجزيه اي محسوب مي شود. استاد در يكي از سكانس هاي پاياني فيلم حتا پاي روانكاو را هم به صحنه مي كشد و توضيحاتي كاملا علمي را به بيننده مي دهد. اين كه چرا كارگردان ها سراغ چنين موضاعاتي مي روند بسته به پرداختي دارد كه آن ها روي كاراكتر فيلم هايشان به عمل مي آورند. گاهي يا بهتر بگوييم بسياري از اوقات آنها تنها به جذابيتي مي انديشند كه بيمار يا متخصص اعصاب و روان به فيلم مي بخشد و باعث فروش فيلم مي شود. جذابيتي كه با مبالغه در خشونت يا حماقت بيمار به موفقيت در گيشه تبديل مي شود.

روي خوب سكه

بگذاريد قبل از اين كه اين محتوا هاي تحريف شده از حوزه ي اعصاب و روان را بررسي كنيم سه نمونه ي خوب خارجي را نام ببريم:

1.اتوبوسي به نام هوس

اتوبوسی به نام هوس
اتوبوسی به نام هوس

اين فيلم خوب اليا كازن از يك نمايشنامه به همين نام از تنسي ويليامز گرفته شده است. نمايشنامه نويس آن قدر مطالعه داشته است كه با جرات سراغ يكي از اختلالات شخصيت برود: اختلال شخصيت نمايشي. او به خوبي در دقيقه به دقيقه ي فيلم شما را با نشانه هاي اين اختلال در قالب نقش اول زن داستان آشنا مي كند. تمام ديالوگ ها و حركاتي كه مانش انجام مي دهد حاكي از اين بيماري ست. او در همه ي موقعيت ها مناسب يا نا مناسب عشوه گري مي كند ، آرايش برايش بي نهايت اهميت دارد و هيچ گاه تا آخر رابطه پيش نمي رود.تنسي ويليامز حتا گاهي به گذشته ي زن سرك مي كشد و ما را با لا اقل يك گروه از علت شناسي اين بيماري آشنا مي كند. دقت كنيد كه اين فيلم در 1951 ساخته شده است و هنوز هم استاد هاي خوره ي فيلم روان شناسي آن را موقع تدريس اختلالات شخصيت به دانشجويانشان معرفي مي كنند.

2. مرد باراني

مرد بارانی

داستين هافمن در اين فيلم نقش يك اوتيستيك را بازي مي كند. قبل از اين كه برادر به سراغ او برود در يك آسايشگاه مخصوص اين بيماران زندگي مي كند. كارگردان ما را در يك سفر دو نفره ما را با تمام توانايي ها و مشكلات اين بيماران آشنا مي كند. مرد باراني در ايجاد روابط اجتماعي مشكل دارد، استعاره ها را نمي داند، رابطه ي چشمي برقرار نمي كند اما حافظه ي خارق العاده دارد و كارهاي تكرار شونده را عالي انجام مي دهد. حتا اگر يك عكس از اين فيلم را جايي ببينيد معلوم مي شود كه هافمن از مشكلي رنج مي برد. شايد به همين خاطر حتا طرح روي جلد كتاب ” فيلم و بيماري هاي رواني‘‘ از اين فيلم گرفته شده است.

3. ذهن زيبا

فیلم یک ذهن زیبا

فیلم یک ذهن زیبا

جان نش نابغه از يك اختلال رنج مي برد: اسكيزوفرني پارانوييد. او با ذهن زيباي خودش با بيماري انطباق پيدا مي كند و نوبل رياضي را مي گيرد. نگاه انسان گرايانه و در عين حال علمي در اين فيلم موج مي زند. ما با توهمات و هذيان هاي بيماران از چشم خودشان آشنا مي شويم و با آنها همدلي مي كنيم.

روي بد سكه

به نظر مي رسد در همه جاي دنيا دل روان پزشكان و روان شناسان باليني از كارگردان ها ي تجاري خون است. يك تحقيق جالب در استراليا انجام شده است كه در آن نويسندگان  به تحليل محتواي برنامه هاي تلويزيوني خودشان پرداخته اند. آن هم تنها از يك ديد : نمايش افراد حرفه اي و بيماران اعصاب و روان. نويسندگان اين مقاله معتقدند كه نمايش دروغين بيماري هاي رواني در فيلم ها اثر دردناكي دارد: اين فيلم ها ننگ و داغي را كه بر پيشاني اين بيماران حك شده است در ذهن ما پايدار مي كند. يعني دقيقا بر عكس كاري كه وظيفه ي يك رسانه ي عمومي ست. اين فيلم ها نگرش ما را از بيماران به سطحي  پايين تر و حتا گاهي بالاتر از واقعيت تغيير مي دهد.

در اين فيلم ها بيماران داراي مشكل روان شناختي اين گونه تحريف شده اند:

1. يك فرد عصباني آدمكش: در بسياري از فيم ها نشان داده مي شود كه بيماران رواني افرادي پرخاشگر هستند كه براي اطرافيانشان خطرناكند.

جالب است كه كارگردانان تمايل دارند اعمال منفي مثل قتل عمدي، تجاوز جنسي و دزدي را بيشتر به بيماران رواني نسبت دهند تا كاراكتر هاي عادي فيلم. فيلم هاي كلاسيكي مثل آشپز ديوانه (1909)، رواني (1960) و جن گير(1972)  تصويري اين گونه از اين بيماران نشان مي دهند.

در نمايش هاي تلويزيوني انگليس هم معمولا بيماران رواني همسر، همسايه يا كودك خود را تهديد به مرگ مي كنند، در نهايت هم يا آ‎ن ها و يا خودشان را مي كشند.

2. يك روح آزاد سركش: اين فيلم ها يك شخصيت خوب را به تصوير مي كشند كه بر چسب بيمار رواني خورده است و دارد به شيوه نامناسي درمان مي شود ( اغلب با زنداني كردن!). نمونه ي مشهور آن فيلم پرواز بر فراز آشيانه ي فاخته(1975) است. پيام پنهان اين فیلم ها اين است كه آدم هاي خوب نمي توانند بيمار رواني شوند و بالعكس!

3. يك فرد روشنفكر از جامعه: اين گروه هم مثل گروه قبل آدم هاي خوبي را نشان مي دهد كه توسط دستگاه مخوف بيمارستان رواني دستگير شده اند! اين آدم ها مي توانند يك آرمان شهر بسازند. فيلم سلطان قلبها (1968) نمونه ي اين نوع نمايش غلط بيماري رواني ست.

4. بيماران زن رواني به عنوان زنان اغواگر: در اين فيلم ها زنان داراي مشكل روان شناختي به عنوان زناني حشري نشان داده مي شوند كه قدرت اغواگري وحشتناكي دارند كه مي تواند هر مردي را به دام اندازد حتا اگر آن مرد درمانگر باشد. نمونه آن فيلم dressed to kill (1980) است.

5. طفيلي هاي خود شيفته: اين بيماران به عنوان آدم هايي نشان داده مي شوند كه فكر مي كنند داراي حق ويژه اي هستند و از ديگران برترند مثلا Lovesick (1983

6.فرد حيوان شده: در اين فيلم ها با بيماران مثل حيوانات برخورد مي شود و حقوق انساني شان رعايت نمي گردد. مثلا تيمارستان (1946).

البته تنها بيماران در معرض اين قضاوت هاي غلط رسانه اي نيستند. متخصصان بهداشت روان هم در فيلم ها به صورت تحريف شده نشان داده مي شوند. اين كار باعث مي شود كه كساني كه احساس مشكل مي كنند يا خانواده ي آن ها تصوري كليشه اي از بيمارستان رواني، پرستاران بخش رواني، روان شناسان و روان پزشكان داشته باشند. تصوري كه اطمينان را از آن ها مي گيرد و گاهي باعث مي شود اصلا به اين متخصصان رجوع نكنند.

نمونه هاي خارجي اين تحريف ها عبارتند از:

1.   دكتر ديپي، اين كاراكتر كميك معمولا اشتباه مي كند، ابلهانه عمل مي كند. صلاحيت حرفه اي ندارد و به خاطر اشاره به فرويد لهجه اي اطريشي دارد! نمونه ي اين فيلم ها The Front Page است.

2.   دكتر شيطان، اين كاراكتر يك متخصص گمراه است كه اغلب يك ظاهر فريبنده دارد اما باطنا بدخواه است. همان فيلم پرواز بر فراز آشيانه ي فاخته و فيلم دكتر كاليگاري اين تصوير ها را از متخصص بهداشت روان نشان مي دهند.

3.   دكتر شگفت انگيز، اين متخصص جذاب، عاري از نفس پرستي ست،خودش را وقف بيمارانش كرده است و هميشه در دسترس است. او به شدت دانا ست ..  Antwone Fisher (2002 نمونه اي از اين گونه تحريف هاست. در واقع اين فيلم ها از آن بر بام افتاده اند.

خوب اين دكتر هاي تحريف شده درمان هاي تحريف شده اي هم دارند. در مان هاي خشونت بر انگيز. در مان هاي سطحي، درمان هاي غير واقعي.

تحريف به شيوه ي ايراني

نام بردن از نمونه هاي خوب نمايش بيماري روانشناختي در فيلم ها ي ايراني كار مشكلي ست. شايد بتوان از عروسي خوبان اثر محسن مخملباف كه به اختلال استرس پس از سانحه پرداخته و شب هاي زاينده رود كه به خودكشي پرداخته  به عنوان نمونه اشاره كرد. اما همان تحريف هايي كه در نمونه هاي خارجي وجود دارد را مي توان با كمي پس و پيش كردن در ايراني ها هم ديد. مثلا در سريال پربيننده ي نرگس ما بالاخره نفهميديم كه با يك روان شناس طرفيم يا روان پزشك. در ديالوگ ها هر دو به جاي هم به كار مي رفت. اين روان شناس- روان پزشك عزيز از آن دكتر شگفت انگيز ها بود كه حتا خانه اش را در اختيار بيمارش قرار مي داد. البته اين دكتر شگفت انگيز دانايي بالايي نداشت او درست تشخيص مي داد اما توصيه هاي درماني درستي نمي كرد. مثلا مي گفت نسرين افسردگي پس از زايمان دارد اما از همسر فداكارش مي خواست او را در اتاق با بچه تنها بگذارد. در دنياي واقعي اين كار ممكن است به كشته شدن كودك بينجامد. گاهي نيز بيماري رواني در فيلم هاي ما مقدس مي شود. مثلا در سوته دلان علي حاتمي بهترين ديالوگ ها را بهروز وثوق مي گويد. در صورتي كه او نقش يك عقب مانده ي ذهني را بازي مي كند.

گاهي نيز ما مخصوصا در سريال ها نقشي منفي از روان شناس ها و روان پزشك ها مي سازيم. يك كليشه ي غلط كه به عنوان يك گزاره در ذهن بيننده ي اين فيلم ها شكل مي گيرد اين است ” روان شناس ها خودشان مشكل دارند‘‘. سريال ديوانه از قفس پريد نمونه ي اين نگرش غلط بود.

متاسفانه نگاه ابزاري به مشكلات روان شناختي حتا به كارهاي مهران مديري هم كشيده شده است. مسخره كردن كسي كه به درستي نمي توانست حرف سين را بگويد در يكي از قسمت هاي شب هاي برره نمونه اي از اين كارها بود. مسخره كردن لكنت زبان هم كه انگار كار هميشگي طنز پرداز هاي ايراني ست.

در هر فيلم ايراني چندين میليون تومان صرف مشاوره هاي انتظامي و حقوقي و غيرو مي شود. چون اگر در آن حوزه ها اشتباهي بشود پاي تهيه كننده گير است اما انگار ديواري كوتاه تر از ديوار بيماران و متخصصان حوزه ي بهداشت روان در ايران وجود ندارد.

نمايش غلط بيماري هاي رواني در فيلم هاي خارجي

كلیشه ي غلط

فيلم نمونه

. يك فرد عصباني آدمكش

رواني 1960

يك فرد روشنفكر از جامعه:

سلطان قلبها 1968

طفيلي هاي خود شيفته

Lovesick 1983

. بيماران زن رواني به عنوان زنان اغواگر

dressed to kill (1980)

يك روح آزاد سركش

پرواز بر فراز آشيانه ي فاخته 1975

فرد حيوان شده

تيمارستان 1946

نمايش غلط متخصصان بهداشت روان

كلیشه ي غلط

فيلم نمونه

دكتر خنده دار

The Front Page1931

دكتر شيطان صفت

دكتر كاليگاري1919

دكتر شگفت انگيز

Antwone Fisher (2002)

درباره sardabir

9 نظر

  1. aly bod mamnon
    age mishe filmhaye jadidtari ham moarefi konin
    merc

  2. این پست نیاز من بود و خوشحالم کسی سوآل کرد و من بهره مند شدم.به سایت شما علاقه مندم

  3. تشکر کارتون درسته کم کم داره از سايتتون خوشم می آد.اگه ميشه طريق دانلود کردن اين فيلم ها رو هم بگيد چطور می شه با کمترين هزينه به اين فيلم دست پيدا کرد.هميشه شاد و با نشاط باشيد.

  4. بسیار جالب و کامل بود ممنون

  5. لطفا فروشگاه این فیلمها روراه بیندازید

  6. دنبال یک سری فیلم اثر گذار روی خودم هستم . می شه معرفی کنید؟
    فیلم ANGER MANAGEMENT روی من از جهاتی تاثیر داشت فیلمهای شبیه به این فیلمها رو معرفی کنید . متشکر

  7. salam va mamnoon.filmhaye jadid ba naghde ravanshenasi ro moarefi konid.

    _____
    یک فراکاو:
    بزودی فهرست بلند بالایی از فیلم های با تم روانشناسی را معرفی خواهیم کرد.

  8. به عنوانی کسی که خیلی به مسائل روانشانسی علاقمند هستم ،خیلی خوشحالم که سایت شما رو پیدا کردم و خیلی وقت بود دنبال فیلم مرد بارانی بودم اما اسمش یادم نمی اومد که الان توی لیست فیلم هاتون دیدم
    روز خوبی داشته باشید

    ____
    یک فراکاو: سپاس از محبت شما

یک نظری بگذارید

آدرس ایمیلتان منتشر نمیشودگزینه های الزامی ستاره دار شده اند *

*


− 5 = هیچ

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

موسسه محک
رفتن به بالا
تحلیل آمار سایت و وبلاگ